باتىر بولۋ ءۇشىن بىلەك تە، جۇرەك تە كەرەك - حالىق قاھارمانى
7 مامىر 14:45

باتىر بولۋ ءۇشىن بىلەك تە، جۇرەك تە كەرەك - حالىق قاھارمانى

ورال. قازاقپارات - وتان قورعاۋ - قاسيەتتى بورىش. ال باتىر بولۋ ءۇشىن بىلەك تە، جۇرەك تە كەرەك.

وسى ورايدا حالىق قاھارمانى، «وتان» وردەنىنىڭ يەگەرى، «قازاقستاننىڭ ءجۇز ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى، ق ر ۇلتتىق ۇلانى «باتىس» وڭىرلىك قولباسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى - شتاب باستىعى، پولكوۆنيك قايرات ۇمبەتوۆ قازاقپارات تىلشىسىنە سۇحبات بەردى.

- قايرات جارىلعاسىن ۇلى، ءسىز قاتەرلى ساعاتتا باسىڭىزدى بايگەگە تىگىپ، جاس ساربازدىڭ ءومىرىن قورعاپ قالدىڭىز. الدىمەن وسى وقيعانى ەسكە تۇسىرسەك؟

- ءيا، ول وقيعا جادىمىزدان وشپەك ەمەس. 2016 -جىلدىڭ 7-ءساۋىرى ەدى. قاراعاندى وبلىسىنداعى قاراباس ەلدى مەكەنىندە 6505-اسكەري ءبولىمىنىڭ كەزەكتى وقۋ- جاتتىعۋ جيىنى ءوتىپ جاتتى. بۇعان اسكەرگە ون اي بۇرىن شاقىرىلعان جاۋىنگەرلەر قاتىستى. جاس ساربازدار وعان دەيىن اۆتومات پەن تاپانشادان نىسانا كوزدەپ، وزدەرىنە كەرەكتى ماشىقتى مەڭگەرگەن ەدى. ەندى ولار جارىلعىش گراناتا لاقتىرىپ ۇيرەنۋگە كەلگەن-دى. ماعان سول كەزدە وقۋ- دايىندىققا جاۋاپتى مامان رەتىندە قاۋىپسىزدىكتى قاداعالاۋ مىندەتتەلدى. سونىمەن، جاتتىعۋ باستالدى. العاشقى بولىپ تارازدان كەلگەن قاتارداعى جاۋىنگەر ابزال سۇلتانقۇلوۆ ر گ د-5 گراناتاسىن قولعا الدى. پارمەن بەرىلگەننەن كەيىن ول گراناتاسىن قۇلاشتاپ لاقتىردى. الايدا گراناتانىڭ سالماعى اۋىر بولعاندىقتان، الىسقا ۇشپاي، قارسى سوققان جەلدىڭ ەكپىنىمەن وكوپتىڭ جيەگىنە، ۇيىلگەن توپىراققا ءتۇستى. سودان دومالاپ، سارباز ەكەۋمىز تۇرعان تۇسقا جەتتى. ءتارتىپ بويىنشا گراناتا لاقتىرعاننان كەيىن سارباز تۇرعان جەرىندە وتىرا قالۋ كەرەك. ابزال بولسا قارۋىن ۇستاپ، وتىرا قالدى. جاۋىنگەر ءوزى لاقتىرعان گراناتانىڭ تابانىنىڭ استىنا تۇسكەنىن بىلمەدى. ەندى ول 3-4 سەكۋند ىشىندە جارىلادى. سول ساتتە بويىمدى قانداي سەزىم بيلەگەنىن بىلمەيمىن، ونى امان الىپ قالامىن دەپ سوعان قاراي ۇمتىلا بەردىم.

- سونداي كەزدە وزىمە قاۋىپ تونەدى دەگەن قورقىنىش بولعان جوق پا؟

- جوق، ونداي وي بولعان ەمەس. ءبارى قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا بولدى. مەن ءۇشىن قالاي بولعاندا دا ساربازدىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ەدى. نەگىزى ول ءبارىن دۇرىس ىستەدى. تەك گراناتانى العاش قولعا العان سوڭ قوبالجىعان بولۋى كەرەك. ساربازدى يتەرىپ جىبەرىپ، كەۋدەممەن جاۋىپ ۇلگەرىپپىن ايتەۋىر. سودان نە كەرەك، ەسىمدى اۋرۋحانادا جيدىم. جانىمدا تۇرعانداردان ءبىرىنشى «جاۋىنگەر امان با؟» دەپ سۇراعانىم جادىمدا. ولار «امان» دەگەندە عانا جۇرەگىم تىنىشتالدى. اۋرۋحانادا ۇزاق ەمدەلدىم. دەنەمدە گراناتانىڭ كوپتەگەن جارىقشاعى بار ەدى، دارىگەرلەر سونىڭ جارتىسىنا جۋىعىن سىلىپ الىپ تاستادى. تەك اياعىم مەن جەلكەمدەگى جارىقشاقتار اعزانىڭ كۇردەلى تۇستارىندا بولعاندىقتان، كەيىنگە قالدىرىلدى. كەيىن ابزالدىڭ اكە- شەشەسى كەلىپ، بالاسىن امان الىپ قالعانى ءۇشىن العىسىن ايتتى. ول كىسىلەرمەن دە جاقىن ارالاسىپ كەتتىم. الايدا مەن بۇل جاعدايدى ەرلىك دەپ ەمەس، اسكەري بورىشىم دەپ سانادىم. مەنىڭ ورنىمدا باسقا اسكەري ادام بولسا، ول دا سونداي ارەكەتكە بارار ەدى.

- باسقا ماماندىققا قاراعاندا، اسكەري سالانىڭ قىر-سىرى كوپ شىعار. ادام بالالىق شاعىندا ارمانشىل بولادى عوي. كىشكەنتايىڭىزدان اسكەري مامان بولۋدى ارماندادىڭىز با؟

- قيالشىل بالا بولعانىم راس. باۋىرجان مومىش ۇلى، قاسىم قايسەنوۆ سىندى ەرجۇرەك ادامداردىڭ سوعىس تۋرالى كىتاپتارىن قىزىعا وقىدىم. ماماندىق تاڭداۋىما سول دا اسەر ەتتى. ونىڭ ۇستىنە اكەم جارىلعاسىن ءساتتىباي ۇلى ۇزاق ۋاقىت بويى ىشكى ىستەر سالاسىندا ابىرويلى قىزمەت ەتتى. جۇمىس بابىمەن لەنينگراد (قازىرگى سانكت- پەتەربۋرگ)، سوسىن تاشكەنت وبلىسىنا اۋىسىپ، شىرشىق قالاسىندا ەڭبەك ەتتى. مەن وسى شىرشىقتا 1977 -جىلى دۇنيە كەلدىم.

«ۇيادا نە كورسەڭ، ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەمەكشى، اسكەري ماشىققا كىشكەنتايىمنان ۇيرەندىم. اكەم تەمىردەي ءتارتىپتىڭ ادامى ەدى. اكەمىزدىڭ ءومىر جولى بىزگە ۇلگى ەدى. سوندىقتان بولار، باۋىرىم ازامات تا اسكەري سالانى تاڭدادى.


- ەندەشە، ءومىر جولىڭىزدى دا ايتا كەتسەڭىز؟

- شىرشىقتاعى جوعارى تانك كومانديرلەرىنىڭ ينجەنەرلىك ۋچيليشەسىن ءتامامداپ، شىمكەنت قالاسىنداعى 6506-اسكەري بولىمىندە ەڭبەك جولىمدى باستادىم. سوندا باتالون كومانديرلىگىنە دەيىن كوتەرىلدىم. كەيىن شۋچەدەگى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، پاۆلودار، وسكەمەن، قاراعاندى وبلىستارىندا قىزمەتىمدى جالعاستىردىم. ماگيستراتۋرانى بىتىرگەننەن كەيىن شىمكەنتتەگى سول 6506-اسكەري بولىمىنە كوماندير بولىپ قايتا كەلدىم. وزبەكستاننىڭ سىرداريا وبلىسىنداعى ساردوبا سۋ قويماسىنىڭ بوگەتى جارىلىپ، سونىڭ سالدارىنان قازىرگى تۇركىستان وبلىسى ماقتاارال اۋدانىنداعى بىرنەشە اۋىلدى سۋ باسىپ كەتتى. سول كەزدە دەرەۋ وقيعا ورنىنا اتتانىپ، ساربازداردى قوعامدىق ءتارتىپ پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جۇمىلدىردىق. ەلدى مەكەندەرگە كىرەبەرىستە 8 باقىلاۋ- وتكىزۋ بەكەتى جاساقتالىپ، ۇلاندىقتار پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. سۋ باسقان اۋىلداردا اسكەري جاساقتار ءۇش اۋىسىم بويى قىزمەت اتقارىپ، قىراعىلىق كورسەتتى. سونىڭ باسى- قاسىندا جۇرۋگە تۋرا كەلدى. مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن، ويتكەنى وتاندى قورعاۋ - ءاربىر ازاماتتىڭ مىندەتى، پەرزەنتتىك پارىزى. سوندىقتان ونى ءاربىر ادام ءبىلۋى ءتيىس.

بابالارىمىز «وتاندى ءسۇيۋ - يماننان» دەپ بەكەر ايتپاعان. قازىرگى جاستار يماندى، ءبىلىمدى. ولار تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن جاقسى بىلەدى. بويلارىندا وتانسۇيگىشتىك رۋح اتويلاپ تۇر. ونى وتان الدىنداعى مىندەتىن وتەۋگە كەلگەن جاس ساربازداردان كورەمىن. ەڭ باستىسى - وزىڭە سەنىمدى بولۋ جانە جەكە قۇرامعا سەنىمدى بولۋ كەرەك. سوندا عانا ارتىڭنان ساربازدار ەرەدى. جەكە قۇرام ەلجاندى، ۇلتجاندى بولسا، الىنبايتىن قامال بولمايدى. ۇلتىمىزدىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «كوماندير - جەڭىستىڭ اكەسى» دەگەن ءسوزىن ەسىمنەن شىعارعان ەمەسپىن. باسقا وفيتسەرلىك قىزمەت ءبىر توبە دە، كوماندير بولۋ ءبىر توبە دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. وزىڭە سەنىپ تاپسىرىلعان جەكە قۇرامنىڭ ءار جاۋىنگەرىنە جاۋاپتىسىڭ. ءوزىڭ بارلىق جاعىنان ۇلگى بولۋعا ءتيىسسىڭ. كوماندير ءوزى دە باتىر جانە جەكە قۇرامدى باتىلدىققا ۇندەۋگە ءتيىس. ويتكەنى، ارتىڭدا جاۋىنگەرگە سەنگەن ەل تۇرادى.


- ءسوز سوڭىندا ءوز وتباسىڭىزعا توقتالا كەتسەڭىز؟

- مەنىڭ وفيتسەرلىك ءومىر جولىمنىڭ ىستىق- سۋىعىنا بىرگە ءتوزىپ، قۋانىشىمدى ءبولىسىپ كەلە جاتقان جارىم گۇلميرا ادىلبەك قىزى ءۇيدىڭ بەرەكەسى دەسەم، ارتىق ايتقانىم ەمەس. بالالارىمىزدىڭ ۇلكەنى ۇلانىمىز ورال قالاسىنداعى فيزيكا- ماتەماتيكا مەكتەبىندە وقيدى ءارى «ياسترەبى» حوككەي ۇيىرمەسىنە قاتىسادى. الان بالاباقشادا. انەل ەسىمدى كىشكەنتاي قىزىمىز دا ءوسىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى، ەلىمىز امان، جۇرتىمىز تىنىش بولسىن!

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

اۆتور: ەلجان ەرالى

جاڭالىقتار